Poland Travel Planner Logo with striped outline of Poland
Krakow Guide 2019 header - Wawel Castle in Cracow Old Town at sunset with pink sky and city in background Krakow Guide 2019 header - St. Mary's Basilica in Cracow and Old Town Square with horse carriages and tenement houses in backgorund


Karpaty

pełny przewodnik po nieodkrytych górach Europy

- jakie najlepsze miejsca na urlop w górach?
- jak spędzić weekend w Słowacji?
- jak dostać się do Karpat Rumunii?





spis treści

luxurious restaurant in Cracow with modern decor, beige chairs, and white table luxurious restaurant in Cracow with modern decor, beige chairs, and white table

Karpaty polskie

Karpaty polskie
luxurious restaurant in Cracow with modern decor, beige chairs, and white table luxurious restaurant in Cracow with modern decor, beige chairs, and white table

Karpaty słowackie

Karpaty słowackie
luxurious restaurant in Cracow with modern decor, beige chairs, and white table luxurious restaurant in Cracow with modern decor, beige chairs, and white table

Karpaty ukraińskie

Karpaty ukraińskie
luxurious restaurant in Cracow with modern decor, beige chairs, and white table luxurious restaurant in Cracow with modern decor, beige chairs, and white table

Karpaty rumuńskie

Karpaty rumuńskie



czym są Karpaty?

Większość z nas wie, że Karpaty są największym łańcuchem górskim Polski, jednakże rzadko doceniany jest prawdziwy ogrom tych gór.

Rozciągają się one bowiem przez terytorium ośmiu krajów, a w szczególności przez Słowację, Ukrainę i Rumunię.


Pomijając chwilowo kwestie geologiczne i topograficzne Karpat, poniższy przewodnik skupiony jest na turystycznych, kulturowych i estetycznych walorach tej niesamowitej krainy, a w szczególności na jej różnorodności.

Zapraszamy więc do poznania Karpat z perspektywy odkrywcy najmniej przemierzonych gór Europy.




ROZDZIAŁ 1

Karpaty
polskie




Polska strona Karpat

Pod względem powierzchni, Polska zawiera niewielką część Karpat, mianowicie Podkarpacie oraz tak zwane Zewnętrzne Karpaty Zachodnie, będące de facto obszarem górskim.


Są to jednak obszary niezwykle bogate w piękne doliny, jeziora, miejscowości oraz obszary wypoczynkowe będące idealnym celem weekendowym z Wrocławia, Katowic, Krakowa, a nawet Warszawy.



Tatry

Choć zapewne można stwierdzić to o każdym z pasm górskich opisanych poniżej, Tatry z całą pewnością zasługują na dedykowany przewodnik.

Znajdują się one w południowej Małopolsce, a dzięki statusowi parku narodowego są w całości objęte ochroną.

Najwyższy szczyt Polski, Rysy, wznoszący się na wysokość 2499 metrów, znajduje się właśnie tutaj.

Co więcej, w Tatrach można również znaleźć inne bardzo oblegane atrakcje – w szczególności Zakopane, Białka (i Bukowina) Tatrzańska i Kasprowy Wierch.


Zakopane

Zakopane to bez wątpienia największy magnes turystyczny i ośrodek wypoczynkowy w Tatrach. Miejscowość liczy zaledwie 30 tys. mieszkańców, jednakże może pochwalić się wieloma atrakcjami.

Największą z nich są Krupówki – deptak w centrum miasta, wzdłuż którego znaleźć można tradycyjne, drewniane góralskie budynki, restauracje kuchni zarówno lokalnej jak i międzynarodowej, dziesiątki powozów konnych, jak i również kawiarnie, hotele i cukiernie.

outside view of medieval Cracow Barbican in Old Town Cracow in Planty Park with park in background and old buildings

Na tym nie kończy się jednak urok Zakopanego. W szczególności polecamy również Muzeum Stylu Zakopiańskiego, który zlokalizowany jest w pięknie zachowanym budynku góralskim.

outside view of medieval Cracow Barbican in Old Town Cracow in Planty Park with park in background and old buildings

Naturalnie nie można również zapomnieć o Gubałówce – górze, z której można podziwiać widoki na całe Zakopane. Można na nią dotrzeć pieszo lub wjechać kolejką.

outside view of medieval Cracow Barbican in Old Town Cracow in Planty Park with park in background and old buildings

Jako ostatni polecamy również Śnieżny Labirynt, którego nazwa mówi sama za siebie, którego przebycie zajmuje często ponad 30 minut – nie ma tu również miejsca na podglądanie nad wijące się ścianki, gdyż mają one niemal 2 metry wysokości.

outside view of medieval Cracow Barbican in Old Town Cracow in Planty Park with park in background and old buildings

Kasprowy Wierch i Rysy

Kasprowy Wierch jest niezwykle malowniczą i zarazem jedną z najwyższych gór Tatr, Polski oraz Karpat. Wzbija się na wysokość 1987 metrów i oferuje niezrównane widoki.

Na szczęście dla odwiedzających, na szczyt można „wdrapać” się kolejką górską. Polecamy jednak kupić bilet na kolejkę przez Internet – kolejki do kasy bywają zabójcze.

Na Rysy wchodzą natomiast tylko nieliczni. Prowadzi na nie czerwony szlak z Morskiego Oka, malowniczego górskiego jeziora znanego wielu z nas ze zdjęć.

Pokonanie szlaku zajmuje 3 godziny i jest dość wymagające, jednakże widok ze szczytu według wielu jest tego wart. Szczególnie, że sama wędrówka pełna jest zapierających dech w piersiach wrażeń.

Białka i Bukowina Tatrzańska

Okolica Białki i Bukowiny Tatrzańskiej jest nieco mniej oblegana, a również niezwykle malownicza i pełna infrastruktury turystycznej, jak i również kultury i atmosfery podobnej do tej w Zakopanym.

Godny polecenia jest również Biały Dunajec i jego okolica – mówimy tu zarówno o miejscowości jak i rzece o tej samej nazwie.

Dojazd do Tatr

Jak znaczną większość pasm i łańcuchów górskich, Tatry najlepiej zwiedza się samochodem. Choć drogi są kręte i mogą martwić niedoświadczonych kierowców, nie ma obecnie lepszej alternatywy w tym regionie.

Jeżeli jednak nie posiadasz samochodu, możemy również zaproponować skorzystanie z autobusów, którymi można podjechać pod największe atrakcje.

Dojazd samochodem do Zakopanego trwa mniej więcej 2 godziny z Krakowa oraz 5 i pół godziny z Warszawy. Transportem publicznym ta sama trasa zajmuje 2 godziny i 15 minut autobusem z Krakowa (za ok. 20 zł) lub 7 godzin i 15 minut z Warszawy z firmą Flixbus (za 30-60 zł).




Beskidy

W przeciwieństwie do Tatr, Beskidy położone są również na Śląsku (tzw. Beskidy Śląskie). Otulają one Tatry od Północy i zawierają dwa piękne parki narodowe (mianowicie Babiogórski oraz Gorczański), jak i góry o wysokości nawet do 1700 metrów.

Piękno Beskid bierze się nie tylko z formacji geologicznych, ale też z mniejszej koncentracji turystów pomimo uroku dorównującemu Tatrom. Tutejsze miejscowości – a w szczególności Wisła, Cieszyn, Żywiec i Krynica Zdrój i ich okolice – są przez to bardziej autentyczne i mniej odkryte.

Babia Góra

Wznoszący się na wysokość 1725 metrów, masyw Babiej Góry i otaczający go Babiogórski Park Narodowy są niezwykle cennym obszarem Beskidów, zlokalizowanym w pobliżu Żywca.

Obecnie na najwyższy szczyt masywu, tzw. Diablak, można wspiąć się jedynie pieszo, co zajmuje około 2 i pół godziny z Przełęczy Krowiarki. Widoki są jednak niezrównane w całej okolicy, a wejście nie jest bardzo wymagające.

Gorczański Park Narodowy

Położony bezpośrednio na północ od Tatr, Gorczański Park Narodowy oraz pasmo Gorców jest bardzo wyjątkowym rejonem Polski i jednym z najrzadziej odwiedzanych parków narodowych w Polsce.

Dla entuzjastów flory i fauny jest to jednak swojego rodzaju raj. W obszarze występują salamandry, będące symbolem parku, ale również niedźwiedzie, orły, wilki, rysie i żbiki. Co więcej, park ten może pochwalić się niesamowitymi łąkami krokusowymi oraz wieloma gatunkami charakterystycznymi dla tylko tego regionu.

Wisła, Cieszyn i Żywiec

Mniej odkryte miejscowości Polskich gór znajdują się właśnie w Beskidach Śląskich i oferują niepowtarzalną atmosferę, szczególnie latem, jak i piękne krajobrazy.

Wisła to nie tylko rzeka, ale również miasto tuż przy czeskiej granicy. Jego deptak, dobrze zachowane zabytki, bliskość do rzeki oraz kolejki górskie tworzą wspólnie fantastyczny cel wypoczynkowy na weekend.

Co więcej, miejscowość otoczona jest parkiem krajobrazowym, a w pobliżu znajduje się również dobrze znana Jaworzynka, gdzie kultywuje się stare tradycje i zwyczaje góralskie.

Cieszyn, będący większym miastem o populacji przekraczającej 30 tysięcy, może pochwalić się bogactwem odrestaurowanych zabytków, klimatycznym rynkiem i niezwykłym połączeniem kultury polskiej i czeskiej – miasto usytuowane jest bowiem na samej granicy.

Żywiec jest natomiast znany z browaru Żywiec, choć ma również do zaoferowania małomiasteczkową atmosferę, renesansowy zamek, Pałac Habsburgów oraz mały rynek z regionalnymi restauracjami. Przede wszystkim Żywiec jest, jednakże, świetnie położony – zaledwie 30 kilometrów od Babiej Góry.

Krynica Zdrój

Jest to zdecydowanie największe miasto w Beskidzie Sądeckim, położone przy granicy ze Słowacją i niedaleko Pienińskiego Parku Narodowego opisanego w późniejszym rozdziale.

Miasto ma do zaoferowania przede wszystkim infrastrukturę narciarską, lecz jest również znane z deptaku oraz tzw. Starego Domu Zdrojowego i Pijalni Głównej (będąca pijalnią wód mineralnych).

Dojazd do Beskidów

Zdecydowanie polecamy przyjazd własnym samochodem. W górzystych regionach Polski transport publiczny jest mało rozwinięty, szczególnie przez brak możliwości poprowadzenia torów.

Miasta opisane powyżej mają co prawda stacje kolejowe, jednakże dojazd pociągiem jest dość skomplikowany i powolny.

Dojazd samochodem do Beskidów Śląskich z Krakowa zajmuje około 2 godziny. Z Warszawy zajmuje natomiast niecałe 5 godzin. Do Krynicy Zdrój również można dojechać z Krakowa w około 2 godziny – z Warszawy dojazd zajmuje trochę dłużej, bo aż 5 godzin i 30 minut.

Do Beskidów Śląskich najłatwiej dostać się pociągiem Kolei Śląskich z Katowic. Do Wisły zajmuje to około 2 godziny. Do Żywca oraz Cieszyna podróż trwa niecałe półtora godziny.

Do Krynicy Zdrój można dostać się pociągiem POLREGIO z Krakowa, co trwa około 4 i pół godziny i kosztuje 18 zł. Z naturalnych powodów nie możemy polecić tej opcji.



Pieniny

Pieniny to małe pasmo górskie znajdujące się pomiędzy Tatrami a Beskidem Sądeckim. Są one w całości objęte ochroną Pienińskiego Parku Narodowego, będącego drugą największą atrakcją turystyczną w Polsce po Tatrzańskim.

Nie jest to zaskoczeniem – park charakteryzuje się wielkim bogactwem flory i fauny, jak i również przepięknymi widokami na wapienne szczyty. Dunajec oraz Jezioro Czorsztyńskie dają parkowi charakterystyczną atmosferę i są ponadto niezwykle atrakcyjne dla miłośników fotografii.

W Pieninach można zaobserwować dwa gatunki roślin niewystępujące nigdzie indziej na świecie, tzw. endemity. Ponadto jest to dom wielu borsuków, rysiów, kun, żbików i wielu rodzajów nietoperzy.

Dojazd do Pienin możliwy jest tylko samochodem i najłatwiejszy jest z opisanych powyżej miast – Krynicy Zdrój oraz Białki i Bukowiny Tatrzańskiej.



Bieszczady

Choć formalnie Bieszczady należą do Beskidów Wschodnich, z perspektywy kulturowej, wizualnej oraz turystycznej są one w pełni niezależne. Są one niemal w pełni okryte ochroną Bieszczadzkiego Parku Narodowego, w którego centrum znajduje się najwyższy szczyt polskich Bieszczadów – Tarnica, wznosząca się na 1346 metrów.

W okolicy parku znajduje się kilka miejscowości wypoczynkowych, z czego prawdopodobnie najbardziej znaną są Ustrzyki Dolne i trochę bardziej oddalony Sanok.

Bieszczadzki Park Narodowy

Jest to jeden z największych i najbardziej znanych parków narodowych w Polsce. Urzeka w nim połączenie pięknych i malowniczych krajobrazów górskich oraz bogactwa flory i fauny. Niektóre zbocza gór w parku, jak, na przykład, szczytu Krzemień, są bardzo unikatowe i wręcz nieziemskie.

W parku znajduje się 7 unikatowych gatunków roślin, wiele hektarów lasów, ale również setki gatunków zwierząt. Najważniejszymi z nich są niedźwiedzie, wilki, rysie, żbiki i żubry. W parku występują również węże i wiele rodzajów rzadkich ptaków – również orłów.

Ustrzyki Dolne i Sanok

Ustrzyki Dolne są malowniczo położoną miejscowością wypoczynkową położoną na północ od parku, zaledwie 10 kilometrów od granicy z Ukrainą. Dzięki turystyce w regionie miasto to jest pełne życia, ale również hotelów i pensjonatów.

Sanok jest zasadniczo większym miastem, mogącym pochwalić się pięknym, otwartym Starym Rynkiem z bardzo unikalnymi budynkami, ale również Zamkiem Królewskim. W pobliżu Sanoku można również spłynąć pontonem po rzece San.

Tarnica

Wejście na Tarnicę możliwe jest tylko pieszo i nie jest bardzo wymagające. Największa część turystów wyrusza na szczyt z miejscowości Wołosate, z której w górę prowadzi niebieski szlak. Czas przejścia to zwykle około 2 godzin. Należy zwrócić uwagę, że końcowy fragment ścieżki jest dość stromy.

Dojazd do Bieszczadów

W Bieszczadach bardzo trudno jest poradzić sobie bez samochodu, szczególnie ze względu na wielkość parku i oddalenie wszelkich miast od serca parku.

Podróż samochodem zajmuje około 7 godzin z Warszawy i około 4 i pół godziny z Krakowa. Do Sanoka można również pojechać pociągiem – z zarówno Warszawy i Krakowa wymaga to przesiadki w Rzeszowie i zajmuje około 8 godzin z Warszawy i około 5 godzin z Krakowa. Do Ustrzyk Dolnych można natomiast dostać się jedynie autobusem.

Ze względu na trudny dojazd polecamy zapoznanie się z planem autobusowym na stronie E-podróżnik – w większość dni do Sanoka oraz Ustrzyk Dolnych odjeżdżają bezpośrednie autobusy.



Kultura polskich Karpat

Prawdopodobnie większość z nas ma pojęcie, jak wygląda stereotypowy obraz polskiego górala. Kwieciste, kolorowe wzory, pióra w kapeluszach, białe koszule, no i oczywiście ciupagi w dłoniach. Dodajmy jeszcze, że w bryczce.

Kultura góralska jest tak inna od szeroko przyjętej kultury polskiej, że, jadąc na południe, warto wiedzieć, czego szukać.

Muzyka

Muzyka góralska wypełniona jest dźwiękiem tradycyjnych instrumentów, takich jak gajdy, skrzypce, akordeony i cymbały. Często śpiewana jest na otwartej przestrzeni, a także w restauracjach i na wszelkiego rodzaju festiwalach.

Góralskie piosenki zazwyczaj wymagają całych kapel i wprowadzają prawdziwie aktywną i taneczną atmosferę. Naturalnie są one śpiewane w gwarze góralskiej.

Piosenkom w tym regionie Polski bardzo często towarzyszy też taniec – na przykład tzw. Zbójnicki lub Juhaski. Góralskie tańce skupiają się na wielu obrotach, podskokach i kucnięciach.

Gwara

Gwara góralska jest zupełnie zrozumiała dla Polaków z większych miast, jednakże tendencyjnie pozbywa się klasycznych polskich głosek, takich jak „ż”.

Poza zmianami w wymowie, charakteryzuje się ona pełnym słownikiem nowych wyrażeń. Wąż to po góralsku „god”, a chleb to, oczywiście, „chlyb”. Na szczęście nietrudno jest dostosować się do nowego porządku językowego podczas rozmowy.

Jedzenie

Kuchnia góralska różni się pod kilkoma względami od kuchni typowo polskiej. Szczególnie unikatowy jest oscypek, który jest twardym, wędzonym serem z mleka owczego.

Bardzo znane są również bryndza (dojrzały twarogowy ser owczy) oraz korboce (łagodne wstęgi sera krowiego).

Z zup znane są kwaśnica (przyrządzana z kiszonej kapusty oraz mięsa) oraz zupa czosnkowa, tak zwana czosnianka.

W kategorii dań głównych spróbować warto placka po zbójnicku (ziemniaczanego placka podawanego z gulaszem), moskoli (pieczonych placków z ziemniaków i wody) oraz tradycyjnej golonki.



ROZDZIAŁ 2

Karpaty słowackie




Słowacka strona Karpat

Wiele Polaków już dziś decyduje się na wyjazd w Słowackie góry nie tylko w poszukiwaniu stoków narciarskich, ale również ze względu na urok i kulturę tego regionu.

Na Słowacji znajdują się głównie tzw. Centralne Karpaty Zachodnie oraz Wewnętrzne Karpaty Zachodnie. Zajmują one niemal cały kraj, z pominięciem niewielkiego obszaru zachodniego.

Zasadniczo Karpaty na Słowacji dzielone są na Wysokie Tatry, tuż przy granicy z Polską, oraz Niżne Tatry, leżące w centrum kraju.



Wysokie Tatry

Wysokie Tatry (słow. Vysoke Tatry) zawierają najwyższy szczyt całych Karpat, mianowicie Gerlach, mierzący 2655 metrów. Mają one charakterystyczne, bardzo strome szczyty i są widoczne z całej doliny znajdującej się między Tatrami Wysokimi a Niżnymi.

Na zachód od Gerlachu znajduje się Krywań (słow. Krivan) – góra o wysokości 2494 metrów, nazywana często najpiękniejszą górą Słowacji, a nawet symbolem Słowacji.

Wysokie Tatry chronione są słowackim Tatrzańskim Parkiem Narodowym, gdzie spotkać można kuny, wilki, niedźwiedzie, świstaki, a miejscami nawet krytycznie zagrożoną kozicę północną.

Liptowski Mikułasz i Poprad

Choć w samych Wysokich Tatrach nie znajdziemy żadnego miasta, bezpośrednio na południe od Gerlachu leży miasto Poprad, które jest świetnym miastem wypoczynkowym dla zwiedzających Wysokie Tatry.

Widok na góry w blasku zachodu słońca mówi sam za siebie i prawdopodobnie wystarczy, żeby przekonać potencjalnych przyjezdnych. Jednakże Poprad może również zwabić swoim rynkiem, kolorowymi kamienicami oraz parkiem wodnym.

Liptowski Mikułasz jest podobny pod względem uroku i atmosfery, choć trochę mniejszy i odrobinę bardziej oddalony od zarówno turystycznego zgiełku jak i najwyższych szczytów Słowacji.

Naturalnie dużą zaletą wyjazdu w Słowackie Tatry jest możliwość poznania nowej kultury oraz kuchni, co z całą pewnością trzeba i można zrobić w obu miastach.

Dojazd do Wysokich Tatr

Mając na uwadze, że dojazd wymaga przekroczenia granicy, zdecydowanie polecamy wybrać się w Wysokie Tatry własnym lub wypożyczonym samochodem. Ponadto nie polecamy lecieć samolotem w te rejony, gdyż w najbliższym otoczeniu gór nie ma żadnego lotniska połączonego z Polską.

Dojazd samochodem z Krakowa zajmuje 3 godziny zarówno do Popradu jak i do Liptowskiego Mikułasza. Z Warszawy dojazd do Popradu zajmuje 6 godzin, a do Liptowskiego Mikułasza aż 6 i pół godziny.

Jeśli jednak sytuacja wymaga dostania się do opisanych wyżej miast transportem publicznym, możemy polecić 3-godzinny autobus LEO Express z Krakowa do Popradu (kosztujący niestety 72 złote), a następnie pociąg z Popradu do Liptowskiego Mikułasza (który zajmuje 45 minut i kosztuje ok. 8 złotych).



Niżne Tatry

Niżne Tatry znajdują się w centrum Słowacji, bezpośrednio na południe od doliny kończącej łańcuch Tatry Wysokich. Większa część pasma chroniona jest Parkiem Narodowym Niżne Tatry, największym parkiem narodowym kraju, znanym z występowania niedźwiedzi oraz kozic.

Najwyższy szczyt pasma to Dziumbier (słow. Dumbier), mający 2043 metrów wysokości. Rejon ten jest znany z szlaków turystycznych, tras narciarskich, ale też możliwych do zwiedzenia jaskiń, a w szczególności niesamowitych Demianowskich Jaskiń Wolności oraz Lodowej.

Bańska Bystrzyca

Choć opisane wyżej Poprad oraz Liptowski Mikułasz są również dobrym punktem dostępu do Niżnych Tatr, najbardziej popularną i polecaną miejscowością wypoczynkową służącą jako punkt wypadowy jest Bańska Bystrzyca.

Jest to średniej wielkości miasto o populacji niemal 80 tysięcy, kryjące wiele zabytków, restauracji oraz hoteli. Miasto dosłownie graniczy z parkiem narodowym, dzięki czemu jest idealnym miejscem na weekendowy wypad na Słowację.

Dojazd do Niżnych Tatr

Tak jak powyżej, musimy podkreślić, że możemy z czystym sumieniem jedynie polecić dojazd własnym lub wypożyczonym samochodem, ponieważ podróż transportem publicznym może być bardzo męcząca.

Do Bańskiej Bystrzycy dojazd samochodem z Krakowa zajmuje około 4 godzin, natomiast z Warszawy około 7 godzin. Droga ta jest wyjątkowo malownicza i prowadzi przez sam park.

Jedyny sposób, by dostać się do miasta z Krakowa lub Warszawy to (bezpośredni) autobus firmy Flixbus z obu tych miast zajmujący około 4 godzin i kosztujący około 100 złotych z Krakowa lub 9 godzin i 120 złotych z Warszawy.



Kultura słowackich Karpat

Tradycyjnie w słowackich Karpatach nosi się biało-czerwone suknie z wzorzystymi pasami, czarne kapelusze i białe koszule – podobnie jak w górach Polskich. Podobna do polskiej jest również tradycyjna regionalna muzyka i taniec.

Różni się natomiast kuchnia. Bardzo popularne są tu takie dania, jak zupa fasolowa, zupa bryndzowa, naleśniki ziemniaczane, no i oczywiście smażony ser i haluszki, czyli ziemniaczane kluseczki w sosie śmietanowo-bryndzowym.



ROZDZIAŁ 3

Karpaty ukraińskie




Ukraińska strona Karpat

Przenieśmy się na chwilę do naszego wschodniego sąsiada – na Ukrainę, w której leży duża część tzw. Podkarpacia oraz Zewnętrznych Karpat Wschodnich.

Ukraińskie Karpaty są prawdopodobnie najmniej uczęszczanym regionem Karpat, jak i również regionem mającym najmniej rozwiniętą infrastrukturę turystyczną.

Jednakże ten brak rozwinięcia sprawia również, że Karpaty ukraińskie są jedną z bardziej autentycznych okolic górskich w Europie.

Na Ukrainie, Karpaty zajmują bardzo małą część kraju, mianowicie południowozachodni cypel w pobliżu granic z Polską, Słowacją, Węgrami oraz Rumunią. Z tego względu rzadko wyodrębnia się tutaj poszczególne pasma górskie, stosując zamiast tego bardziej ogólną nazwę Karpaty Wschodnie.



Karpaty Wschodnie

Duża część Karpat Wschodnich okryta jest ochroną parków narodowych oraz przedsięwzięć UNESCO, dzięki czemu natura w tych regionach jest niemal niedotknięta przez ludzi.

Szczególnie warty odwiedzenia jest tu Użański Park Narodowy, graniczący od południa z Bieszczadzkim Parkiem Narodowym opisanym wyżej. Szczególnie ciekawe jest szerokie występowanie w parku storczyków, roślin endemicznych (unikatowych dla regionu) oraz różnych rodzajów saren i jeleni.

Park Narodowy „Synewyr”

Jeszcze mniej zbadanym zakątkiem Karpat jest Park Narodowy „Synewyr”, znajdujący się w połowie między polską a rumuńską granicą Ukrainy.

Swój urok park zawdzięcza dzikim lasom iglastym, ale również obszarom wodnym i bogactwu zwierząt, a w szczególności niedźwiedzi brunatnych.

Miasta docelowe

Choć Ukraińskie Karpaty otacza wystarczająco agroturystyk, by bez obaw podróżować w tym kierunku, kilka większych miast wyróżnia się jako dobre potencjalne punkty dostępu do obszaru górskiego.

Są to w szczególności Użhorod (w celu zwiedzania Użańskiego Parku Narodowego), Mukaczewo (w celu zwiedzania centralnych masywów Karpat Ukraińskich) oraz Iwano-Frankiwsk (w celu zwiedzania zewnętrznej strony łańcucha).

Wszystkie z powyższych miast mają wystarczającą infrastrukturę, aby ugościć nawet wymagających turystów, ale również mogą pochwalić się wszelkiego rodzaju zabytkami oraz własnymi atrakcjami. Są one również w stanie wprowadzić swoich gości do kultury i kuchni Ukraińskiej.

Dojazd do Wschodnich Karpat

Tutaj w szczególności polecamy wybrać się własnym samochodem. Dystanse między większymi miastami a górami są tutaj ponadto większe niż w innych wymienionych krajach, a infrastruktura transportu publicznego jeszcze mniej rozwinięta.

Dojazd samochodem do centralnych masywów Karpat Ukraińskich zajmuje około 6 godzin z Krakowa i 8 godzin z Warszawy.

Z zarówno Warszawy jak i Krakowa codziennie odjeżdżają bezpośrednie autobusy do Iwano-Frankiwska – podróż zajmuje 10 do 12 godzin. Nie możemy z czystym sumieniem polecić tej opcji.

Aby dostać się do Użhorodu, należy pojechać autobusem LEO Express z Krakowa do Koszyc (kosztuje to 106 złotych i trwa 5 godzin), a następnie przesiąść się na autobus do Użhorodu (kosztujący około 15 złotych i trwający kolejne 4 godziny). Stamtąd można wziąć kolejny, godzinny autobus do Mukaczewa (kosztujący 3 złote i trwający dodatkową godzinę).

Nie jest to niemożliwe – każdą z tych podróży można odbyć w zaledwie jeden dzień – ale nie polecamy tych opcji.



Kultura ukraińskich Karpat

Prawdę powiedziawszy, w karpackim regionie Ukrainy gęstość zaludnienia jest niewielka, co odbija się na lokalnej kulturze.

Ponadto całość ukraińskich Karpat była zawarta w przedwojennej Polsce, co również przyczyniło się do braku zróżnicowania kultury Karpat w tym rejonie.

Na szczęście pomimo tego braku w wymienionych powyżej miastach można spróbować tradycyjnych ukraińskich potraw, takich jak sernik ukraiński, syrnyky (serowe racuchy z rodzynkami), ukraińskie naleśniki, i winegret lwowski (tzw. russian salad z burakami).



ROZDZIAŁ 4

Karpaty rumuńskie




Rumuńska strona Karpat

Największa część Karpat znajduje się właśnie w Rumunii, a jednocześnie Rumunia jest krajem, którego największą część zajmują Karpaty.

Mimo to, jak i również mimo ogromnego rozwoju infrastruktury turystycznej w Rumunii, jest to wciąż bardzo unikalny cel podróży, dzięki czemu można tu wciąż zaznać autentycznej rumuńskiej kultury.

Karpaty rumuńskie zasadniczo dzielą się na dwie masywne części – Rumuńskie Karpaty Wschodnie, ciągnące się od granicy z Ukrainą do miasta Braszów, oraz Karpaty Południowe, ciągnące się na zachód od Braszowa do granicy z Serbią.

Rumuńskie pasma górskie mają wysokość porównywalną do Tatr – najwyższy szczyt kraju znajduje się w Karpatach Południowych i ma 2544 metrów wysokości. Jednakże zróżnicowanie terenu jest tutaj znacznie większe, niż w większości polskich gór. Płaskie czubki gór stoją tutaj tuż obok spiczastych szczytów i skalistych formacji.

Jest tu mniej drzew, a więcej stepów, wijących się dróg, mchów i porostów. Jest tu również więcej niedźwiedzi brunatnych, żółwi lądowych, żubrów, kozic oraz rysiów.

Jednakże w góry Rumunii warto pojechać równie bardzo dla kultury, jedzenia i atmosfery miejskiej.



Miasta docelowe

Dla podróżnych wybierających się w góry Rumunii szczególnie atrakcyjne wydaje się miasto Braszów – i nie bez powodu. Jest to bardzo wyjątkowe miasto z ogromną starówką, dziesiątkami dobrze zachowanych budynków, restauracjami oraz hotelami. Co więcej, leży ono w sercu Karpat rumuńskich, między ich południową i wschodnią częścią.

Jeśli z jakiegokolwiek powodu Braszów nie wydaje się atrakcyjny, bardzo dobrą alternatywą jest Sybin, położony w bezpośrednim sąsiedztwie Karpat Południowych. Jest to niezwykle unikalne miasto z wieloma stylami architektonicznymi manifestowanymi na świetnie zachowanych zabytkach i kolorowych kamienicach.

Dla tych, którzy do Rumunii jadą nie tylko w góry, ale również aby doświadczyć prawdziwie miejskie życie w kraju, polecamy Kluż-Napokę. Choć w góry można stamtąd pojechać głównie na jednodniowe wycieczki, dzięki dobrej infrastrukturze jest to mimo to dobry punkt docelowy dla miłośników gór. A to szczególnie dzięki tanim pociągom do Braszowa. Braszów i Sybin bledną bowiem przy ogromie atrakcji i wrażeń oferowanym przez tak zwany Kluż.



Dojazd do Karpat rumuńskich

Są w zasadzie trzy sposoby dostania się do wymienionych wyżej miast. Pierwszym jest lot samolotem i ewentualny pociąg do miasta docelowego (co nie jest potrzebne w przypadku Kluż Napoki, gdzie znajduje się dość duże lotnisko). Obecnie z Polski istnieją połączenia do zarówno Kluż Napoki (z Warszawy), jak i do Bukaresztu (z Krakowa i Warszawy).

Drugim jest wybranie się do Rumunii własnym samochodem. Zdecydowanie polecamy tę opcję dla tych, którzy planują spędzić większość czasu w górach – ze względu na brak większych miast w samych Karpatach rumuńskich komunikacja publiczna jest bardzo ograniczona, a w wielu miejscach zupełnie niemożliwa.

Podróż samochodem do okolic Braszowa zajmuje około 13 godzin z Krakowa i około 16 godzin z Warszawy.

Trzecią opcją jest naziemny transport publiczny. Tutaj jest kilka opcji – całą trasę można pokonać zarówno pociągiem, jak i autobusem, zazwyczaj z przesiadką w Budapeszcie. Zajmuje to jednak 15-20 godzin i nie możemy z czystym sumieniem polecić tej opcji.



Kultura rumuńskich Karpat

W przeciwieństwie do pozostałych opisanych tu krajów, Rumunia jest krajem fundamentalnie innym od Polski, co bierze się z jej niesłowiańskiego pochodzenia.

Choć tradycyjny ubiór i tańce mogą przypominać słowiańskie, a nawet Polskie zwyczaje, szczególnie inne jest tutaj jedzenie.

W szczególności polecamy tradycyjne rumuńskie flaki, sarmale (gołąbki w liściach winogron), mamałygę (kaszka kukurydziana), papanasi (rumuńskie pączki) i placintę (placek z serem lub ziemniakami).



ZAKOŃCZENIE

Czym więc są Karpaty?




Jak teraz już wiecie, Karpaty to o wiele więcej niż nieciekawy rozdział w podręczniku z geografii dla piątoklasistów.

Karpaty to ciągle rozwijający się i zaskakujący nieodkryty skrawek Europy, który ma bardzo dobre kwalifikacje, aby w następnych dekadach stać się turystyczną perłą naszego kontynentu.